|
Hai
nhạc sĩ + hai ṿng Hồ Gươm = hai tuyệt phẩm
TP - Đến nay cả hai ca khúc đă vượt qua 60 năm,
hai trong số không nhiều ca khúc mở đầu cho nền Tân nhạc nước nhà.
Điều này có lẽ chỉ xảy ra trong trường hợp hai con người đa tài
Nguyễn Đ́nh Phúc- Phạm Duy.
|
 |
|
Nhạc sĩ Nguyễn Đ́nh Phúc |
Đầu thập niên 40 thế kỷ trước khi trào lưu Tân nhạc bắt đầu xuất
hiện được khoảng vài năm, tại Hà thành một bộ phận trí thức và nghệ
sĩ trẻ rất hưởng ứng phong trào này. Nhà sách Ngoạn (nay không tồn
tại nữa) là một trong những nơi được giới văn nghệ sĩ thường xuyên
lui tới.
Phần v́ nằm cuối phố Cầu Gỗ nh́n thẳng ra đài phun nước bên Hồ Gươm-
vị trí trung tâm và phong cảnh đẹp nhất thành phố, nhưng quan trọng
hơn, ông chủ nhà sách tư nhân này là một nghệ sĩ violon tài tử
thường giao du với giới văn nghệ. Trong số họ có hai chàng nhạc sĩ
trẻ Nguyễn Đ́nh Phúc và Phạm Duy.
Nhạc sĩ Nguyễn Đ́nh Phúc (sinh 1919- đă mất) lớn hơn nhạc sĩ Phạm
Duy 2 tuổi. Một ngày của năm 1942, ghé chơi Nhà sách Ngoạn, ông được
ông chủ khoe tập thơ mới xuất bản Lỡ bước sang ngang của Nguyễn Bính.
Chất thơ mộc mạc, chân quê của Nguyễn Bính thời điểm ấy đă rất nổi
tiếng, “gơ” đúng vào “sợi dây” cảm xúc của hai chàng nhạc sĩ trẻ
đang khát khao một phong cách âm nhạc mới nhưng lại chứa đựng tính
dân tộc.
Cả hai cùng nhóm bạn ngồi đàm luận về những bài thơ trong tập thơ,
bất chợt họ nảy sáng kiến mỗi người sẽ tự chọn một bài trong tập để
phổ nhạc. Cuộc chơi xem ra “nóng” hơn khi hai ông đồng nhất với
“điều luật” là hai bài phổ nhạc sẽ phải thực hiện ngay, thời gian để
hoàn thành chỉ là... hai ṿng quanh bờ hồ.
Xuân đă đem mong nhớ trở về/ Ḷng cô gái ở bến sông kia/ Cô hồi
tưởng lại ba xuân trước/ Trên bến này ai đă nặng lời thề/ Nhưng rồi
người khách t́nh quân ấy/ Đi biệt không về với bến sông/ Cô đành lỗi
ước với t́nh quân/ Bỏ thuyền bỏ lái bỏ ḍng sông/ Cô lái đ̣ kia đi
lấy chồng.../ Vắng bóng cô em từ dạo ấy/ Để buồn cho những khách
sang sông”
(Lời ca khúc Cô lái đ̣).
|
 |
|
Nhạc sĩ Phạm Duy |
Những ca từ man mác buồn trong bài thơ được Nguyễn Đ́nh Phúc thổi
vào nét nhạc trữ t́nh, chất chứa những khát khao nội tâm và một tính
chất âm nhạc mênh mang âm hưởng dân gian Bắc Bộ. Ca khúc được rất
nhiều nghệ sĩ các thế hệ hát, mỗi người thể hiện theo một cách khác
nhau, NSND Tào Mạt nổi tiếng chiếu chèo đất Bắc, sinh thời đi đâu
cũng cất giọng hát Cô lái đ̣.
C̣n với Phạm Duy, Cô hái mơ thực sự có vị trí quan trọng trong con
đường sáng tác. Trong những năm 1943 – 1945 ông thường đi khắp mọi
nơi hát ca khúc này để biểu dương ḍng Tân nhạc rất mới mẻ và hấp
dẫn.
Thơ thẩn đường chiều/ một khách thơ say nh́n/ Xa rặng núi xanh mờ/
Khí trời trong sáng và êm ái/ Thấp thoáng rừng mơ cô hái mơ/ Hỡi cô
con gái hái mơ già/ Cô chửa về ư? Đường c̣n xa/ Mà ánh chiều hôm dần
sắp tắt/ Hay cô ở lại về cùng ta.../ Cô hái mơ ơi!/Không giả lời tôi
lấy một lời/ Cứ lặng mà đi rồi khuất bóng/ Rừng mơ hiu hắt lá mơ rơi”
(Lời ca khúc Cô hái mơ).
Nếu như Cô lái đ̣ vương vất một nỗi buồn chia ly của một mối t́nh đă
nặng lời thề th́ Cô hái mơ lại là phút lăng mạn của chàng nghệ sĩ
trước cảnh đẹp của buổi chiều hoàng hôn miền sơn cước, chàng nghệ sĩ
“trót si t́nh” cô gái hái mơ.
Nhạc sĩ Phạm Duy đă đưa vào nét giai điệu bay bổng, mềm mại và điều
đặc biệt, cũng phảng phất chất dân gian Bắc Bộ nhưng lại rất khó
nhận biết được chất liệu của loại h́nh âm nhạc cụ thể nào.
Nguyễn Quang Long
Nguồn:
http://www.tienphongonline.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=75912&ChannelID=7 |
