WWW CHUYỂN LUÂN

 

Chuyển Luân kính chúc quư bạn đọc gần xa một năm Mậu Tư-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

   
  Trang chủ
  Thời sự - xă hội
  Khoa học
  Lịch sử
  Văn nghệ / văn hóa
  Hồ sơ
  Đọc sách
  Đọc báo bạn
  Bạn đọc viết
 

Góp nhặt cát đá

 

Tác giả

  Video clips
  Online số cũ từ 2003
  Các số báo trước 2003
   

 

Nối Kết:

      

   
  Tác phẩm chọn lọc
  Thầy Nhất Hạnh
   

 

Măn Giác Thiền sư khác với cố Hoà thượng Thích Măn Giác, vừa viên tịch. Để tránh sự nhầm lẫn về sau có thể xảy ra, chúng tôi xin giới thiệu với bạn đọc tóm lược tiểu sử của Thiền sư Măn Giác, trích từ bộ từ điển trực tuyến Wikipedia.

Chuyển Luân

Măn Giác Thiền sư

Măn Giác (滿覺), 1052-1096, là một Thiền sư Việt Nam thuộc đời thứ 8 của ḍng Thiền Vô Ngôn Thông. Sư nối pháp Thiền sư Quảng Trí và truyền tâm ấn lại cho đệ tử là Bản Tịnh.

Gia thế và cơ duyên

Đại sư Măn Giác tên tục là Nguyễn Trường, thân phụ là Hoài Tố làm chức Trung thơ Viên ngoại lang. Thiếu thời, Lư Nhân Tông thường mời con em các danh gia vào hầu hai bên, Nguyễn Tường nhờ nghe nhiều, nhớ kỹ học thông cả Nho, Thích nên được dự tuyển. Sau những lúc việc quan, Nguyễn Tường thường chú tâm vào Thiền học. Đến khi vua lên ngôi, v́ rất mến chuộng nên vua Lư Nhân Tông ban cho Nguyễn Trường hiệu Hoài Tín.

Sau đó, Hoài Tín dâng biểu xin xuất gia, học với Thiền sư Quảng Trí và vân du khắp nơi. Sư là bậc lĩnh tụ pháp môn trong một thời, được vua Lư Nhân Tông cùng hoàng hậu hết sức kính nể và dựng chùa Giáo Nguyên thỉnh Sư làm trụ tŕ.

Năm 1096, cuối tháng 11, Sư gọi chúng đọc bài kệ, sau này được biết dưới tên Cáo tật thị chúng:

Kệ rằng:

春去百花落

春到百花開

事逐眼前過

老從頭上來

莫謂春殘花落盡

庭前昨夜一枝梅

Dịch:

Xuân khứ bách hoa lạc

Xuân đáo bách hoa khai

Sự trục nhăn tiền quá

Lăo ṭng đầu thượng lai

Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận

Đ́nh tiền tạc dạ nhất chi mai.

Thích Thanh Từ dịch thơ:

Xuân đi trăm hoa rụng

Xuân đến trăm hoa cười

Trước mắt việc đi măi

Trên đầu, già đến rồi

Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết

Đêm qua – sân trước – một cành mai.

Nói xong Sư ngồi kết già thị tịch, thọ 45 tuổi. Sau lễ hoả táng, xá lợi được thờ tại chùa Sùng Nghiêm, vua thuỵ hiệu là Măn Giác.

Bàn về Cáo tật thị chúng

Cáo tật thị chúng (Có bệnh bảo mọi người) trở thành một tác phẩm thi kệ nổi tiếng thời kỳ văn học Lư-Trần, một tuyên ngôn triết học ẩn ngữ dưới h́nh thức nghệ thuật văn chương. Bài thơ mượn cảnh thị t́nh, lấy t́nh "trực chỉ chân tâm" nhằm khai phóng nhân sinh.

Dùng tư duy trực giác để h́nh thành nên một biểu tượng, bài thơ bắt đầu từ chỗ miêu tả một thực tại, một h́nh ảnh đơn giản, sinh động: Khai, lạc của mai hoa (đào hoa, xuân hoa...) là cái nhăn tiền tự nhiên nhi nhiên:

Xuân khứ bách hoa lạc / Xuân đáo bách hoa khai

Không có mới cũng chẳng có cũ, không có đi cũng chẳng có về; đáo hay khứ thực ra chỉ là một thực tại bị chia cắt thành những khái niệm mà chỉ cần khởi tâm trí tuệ th́ bỗng dưng được con mắt sáng mà nh́n, mà nghe, mà cảm nhận cái thi vị của cuộc đời sau những tột cùng vô biên của sự phân chia, tách bạch.

Tự nhiên, có con mắt thứ nhất mở ra phía sau trước nh́n vào chốn sinh linh mà lời rằng: đừng bảo, đừng nói, đừng ngộ nhận, chớ lời, chớ chắc, chớ đoan... và c̣n con mắt thứ hai dành cho kẻ Xuân Thu biết vui thú du xuân bốn mùa sẽ có được:

Đ́nh tiền tạc dạ nhất chi mai

Cùng với muôn vàn con mắt không phô diễn.

Một cành mai trước sân cũng khiến cho sự liên tưởng (của người đọc) đến tâm thế của kẻ như đứng một ḿnh giữa trời đất mà rơi lệ trong Đăng U Châu đài ca (登幽州臺歌) của Trần Tử Ngang (陳子昂):

前不見古人

後不見來者

念天地之悠悠

獨愴然而涕下

Tiền bất kiến cổ nhân

Hậu bất kiến lai giả

Niệm thiên địa chi du du

Độc thương nhiên nhi thế hạ

Người trước chẳng thấy đâu

Người sau càng mờ mịt

Ngẫm trời đất vô cùng

Riêng ḷng đau (mà) lệ chảy

th́ bỗng dưng thấy con đường trung đạo cho thi thiền quả thật thênh thang vạn dặm:

Khứ (lạc, quá) ------------ nhất chi mai ------------đáo (khai, lai)

Đạo bản vô nhan sắc, nhưng ta (và người) th́ có thể thấy được (nhất chi mai) kia là vật của đất trời, rỗng rang độc lập, hồn nhiên, như hữu sựu mà như vô sự. Biết đâu lâu nay người sợ hăi là sợ cái có có không không đối đăi, th́ đây là vật chứng, là hiển nhiên của sinh diệt mà cũng là bất diệt. Cái giả hợp tất chịu đổi thay: c̣n trẻ răng trắng má hồng, lúc tuổi già răng long tóc bạc. Nhưng trong chỗ diệt diệt sinh sinh ấy có một thứ nhẩn nha ra ngoài sinh tử, và một lúc nào nhận diện được nhành mai trước sân th́ tức là đang sống, đang vui đùa với ông Phật vĩnh cửu của chính ḿnh. T́m kiếm Phật ở bên ngoài th́ cũng giống như cá chép tranh nhau nhảy ở Vũ Môn, muôn đời làm sao hóa rồng được?!

Chân tánh là vô tánh. Tử-sanh chẳng nói.
V́ "không hoa, mặc bướm để ḷng chi"?

Tài liệu tham khảo

  • Thích Thanh Từ: Thiền sư Việt Nam, TP HCM 1995.
  • Nguyễn Huệ Chi (chủ biên): Thơ văn Lư-Trần, tập II, quyển thượng, Hà Nội 1988.
  • Nguyễn Lang: Việt Nam Phật giáo sử luận I-III, Hà Nội 1992.

Nguồn tríchhttp://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A3n_Gi%C3%A1c” 

Bài trong tháng

Bác Trư trong Y học
Canh bạc của TT Bush
Chùa Đồng mới
Có tiền mua tiên cũng được
Giải mă nhạc thơ Trịnh Công Sơn
Giấc mơ Việt trên Wikipedia
Hai nhạc sĩ + Hai ṿng hồ Gươm
Hạnh Măn_Những suy nghĩ hiện tại
Khai bút đầu năm
Lửa Thiêng ngày 20-8
Măn Giác Thiền sư
Một ngày chạm cửa Thiền
Năm Hợi nói chuyện Heo
Thư pháp
Thầy Nhất Hạnh: Hoà hợp dân tộc
Thầy Nhất Hạnh: Lế cầu siêu giải oan
Trịnh Công Sơn- Những kỷ niệm
Trời ngó lại
TT NTD và Giáo Hoàng
Tân Thập diện mai phục
T́nh ca_Hoàng Việt_ bản 2
Tôn Nữ Thị Ninh
Tổ trác
Web cô son và chánh pháp
Điều trị bệnh bất toàn trong tạo xương

 

 

   

Copyright Chuyển Luân 2005

Designed by HT MEDSOFT

CHUYỂN LUÂN ONLINE