Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

LỜI TẠ TÌNH

Tùy Anh

Tùy Anh tôi có tật tự mình làm những album gom  những bản nhạc mình thích nhất trong một giai đoạn nào đó thành một tape để nghe lại. Những tape này là nguồn động não của Tùy Anh tôi, nhất là những lúc đầu óc khô cứng.  

Sáng nay, tiện tay tình cờ Tùy Anh tôi vớ tape với tựa đề Nhạc Tuyển 27/6/98.  

Tôi bỏ tape vào máy, bật lên, lặng thinh theo dòng âm thanh và hoài niệm. Tám năm qua rồi, những bản tình ca có lẽ đã xưa, nhưng với Tùy Anh tôi vẫn luôn luôn mới, luôn quyến rũ, hấp lực ma quái.  

Không biết bao nhiêu lần nghe tape này rồi, nhưng lần nào Tùy Anh tôi cũng vẫn khựng lại với bản Giữ Đời Cho Nhau do Từ Công Phụng phổ từ bài thơ Ơn Em của Du Tử Lê. Mười lần như một, câu hỏi vẫn là có thật Tùy Anh tôi đã hiểu hết những gì Du Tử Lê muốn nói trong bản nhạc này không?

Ơn em thơ dại từ trời

Theo ta xuống biển vớt đời ta trôi

Ơn em dáng mỏng mưa vời

Theo ta lên núi về đồi yêu thương

Tạ ơn em, tạ ơn em

Ơn em ngực ngải môi trầm

Cho ta cỏ mặn trăm lần lá ngoan,

Ơn em hơi thoáng chỗ nằm

Dấu quanh dấu quẩn nỗi buồn một nơi

[Tạ ơn em, tạ ơn em]

Ơn em tình những mù lòa

Như con sâu nhỏ bỏ qua giấc muồi

Ơn em hôm sớm ngậm ngùi

Kiếp sau xin giữ lại đời cho nhau.

[Tạ ơn em, tạ ơn em]

Cái cốc khiêm cung của Tùy Anh tôi ngày xưa nằm lọt thỏm giữa núi rừng Blue Mountains nên Tùy Anh tôi thường vẫn không khỏi giật mình mỗi khi nghe tiếng hát Vũ Khanh dịu dàng nhắc lại: Theo ta lên núi về đồi yêu thương.  

Cuộc tình Du Tử Lê nói đến là một cuộc tình muộn màng vụng dại. Càng vụng dại muộn màng càng ấm nồng diệu vợi ray rứt phải âm thầm nâng niu: 

Ơn em hơi thoáng chỗ nằm

Dấu quanh dấu quẩn nỗi buồn một nơi.

Bởi phải dấu quanh dấu quẩn như thế nên Du Tử Lê và người yêu phải tất tả ngược xuôi lên núi xuống biển, bất cứ nơi đâu miễn sao có được một thời gian riêng và một không gian riêng trọn vẹn cho hai người:

Ơn em thơ dại từ trời

Theo ta xuống biển vớt đời ta trôi

Ơn em dáng mỏng mưa vời

Theo ta lên núi về đồi yêu thương

Bài thơ là một đối thoại âm thầm, chỉ có ‘em’ trong bài thơ biết Du Tử Lê gọi ai, nói gì và nói với ai. Chỉ có Du Tử Lê biết minh gọi ai, nói gì với ai. Cũng vì bài thơ ẩn chứa nhiều mật ngữ:

Ơn em tình những mù lòa

Như con sâu nhỏ bỏ qua giấc muồi

Tình mù lòa, đương nhiên. Bởi tỉnh táo toan tính thì đâu còn giờ để mà yêu. Nhưng làm thế nào mà cuộc tình mùa lòa lại có thể biến người yêu hay người được yêu, hay cả hai, thành con sâu nhỏ bỏ qua giấc muồi? Chỉ có Du Tử Lê và ‘em’ giải mã được những mật ngữ đó.

Vì muộn màng cả hai đều chậm chân với nhau, nên cả hai đều vồ vập chạy đua với thời gian và với nhân gian để yêu nhau:

mai quên nhau, mất lời chào

hôm nay chăn gối vẫn ngào ngạt hương

                [Em về thăm thẳm núi non]

Và để hứa với nhau, để nhắc nhủ nhau:

                        Kiếp sau xin giữ lại đời cho nhau. 

Những câu thơ này nhắc nhớ đến những câu khác đẹp tương tự:

Tóc người chảy suốt cơn mưa

Ngực thơm hoa bưởi môi đưa bão về

                               [Cõi Tôi Riêng]

hay:

Ở chỗ nhân gian không thể hiểu

Cây đã về xanh đôi mắt mưa

Chiều chưa đi khuất, người sao khuất

Em hiểu vì đâu chim gọi nhau.

[Ở chỗ nhân gian không thể hiểu]

hoặc:

em về trên chiếu chăn tôi

mùi hương tháng chín, nụ cười cuối năm

xót nhau bật máu chỗ nằm

vết răng tháng chạp, dấu bầm tháng hai

                  [Em về thăm thẳm núi non]

Chỉ có Du Tử Lê và ‘em’ mới biết được Du Tử Lê tạ ơn người tình đã ban cho mình điều gì qua những ẩn ngữ tượng hình:

Ơn em ngực ngải môi trầm

Cho ta cỏ mặn trăm lần lá ngoan

Môi trầm, ngực ngải, cỏ mặn, lá ngoan, ngực thơm hoa bưởi, chăn gối ngào ngạt hương, vết răng, dấu bầm ... Du Tử Lê muốn nói gì đây? Và có cần nói rõ hơn không? Văn thơ, nhất là thơ, là một hợp tác giữa tác giả và người đọc. Vì nhu cầu truyền đạt, người viết cố gắng nói sao cho người đọc cảm được điều mình cảm mà không mang tiếng mách lẻo, hay đẩy người đọc đến cảnh lén nhìn ổ khóa. Erotic khác pornographic chỗ đó. Và chỉ có những tài năng tự trọng mới thực hiện được thế phân liệt ấy.  

Tương tự những lời tình erotic trong bài Ơn Em của Du Tử Lê, có lẽ phải nhắc đến lời nhạc của bài Cỏ Hồng của Phạm Duy. Tùy Anh tôi không chắc lời bản Cỏ Hồng có phải của Phạm Duy không, nhưng phải nhận đây là những lời gợi tình kín đáo một cách... hết nể nang làn người nghe phải choáng váng với những câu như: “Giọt sương đêm còn trinh nguyên nằm mê man chờ nắng lên. Rước em lên đồi tiên. Đồi nghiêng nghiêng, cỏ lóng lánh rồi rung lên bừng thoát... Trời mong manh, đồi thênh thênh, cỏ chênh vênh chờ đôi nhân tình... Níu em trên đồi, cỏ thơm mùi sữa. Níu em yêu rồi trên bãi cỏ thơm. Dang đôi tay ôm thân trọn ơn mưa móc... Đồi quen quen, cỏ ngoan ngoan... Rồi nghe thêm lời van xin từ trong tim họp dưới suối tiên, ngã êm trên cỏ ngoan. Trời trong em đồi choáng váng rồi rung lên cùng gió bốn miền. Cỏ không tên, nằm thênh thang rồi vươn lên vì ta yêu nàng. Hỡi ơi con đồi ngoan, hỡi ơi cỏ hồng hoang. Em ngoan như tình nồng, em bao la mịt mùng, em thơm như cỏ hồng, em ơi.”    

Trong tập Ta Thấy Hình Ta Những Miếu Đền, tập thơ duy nhất của một đời cầm bút, Mai Thảo đã có một bài thất ngôn tứ tuyệt dí dỏm tinh nghịch có một không hai:

                                           Chỗ Đặt

Đặt tay vào chỗ không thể đặt

                        Vậy mà đặt được chẳng làm sao

                        Mười năm gặp lại trên hè phố

Cười tủm còn thương chỗ đặt nào

Tình yêu chân thật nào cũng vĩnh cửu, cũng “một khắc để mang sầu trọn kiếp”. Tình yêu chân thật nào cũng thiêng liêng linh thánh. Tình yêu chân thật nào cũng bùng cháy quay cuồng “ở chỗ nhân gian không thể hiểu”, ở chỗ được “đặt tay vào chỗ không thể đặt”. Cho nên, tình yêu chân thật nào cũng riêng tư và bí nhiệm, trao đổi bằng mật ngữ, tên người yêu là bí danh. Cho nên, không như bao nhiêu anh chàng ngố cả đẩn, thơ Du Tử Lê đã không vung vít làm khổ cố nhân, hay đôi khi chỉ là quen hờ, bằng những lời tặng rào kẽm gai chết người theo kiểu tặng xyz để nhớ... 

Một trong những bài thơ tình đẹp khác của Du Tử Lê phải kể đến là bài

Vì Em Tôi Đã Làm Sa Di

thiền viện tôi trưng chỉ ảnh em

            kinh kệ nghìn pho có một tên

            viết hoa một chữ không ai hiểu

            Phật bảo: kinh mà không phải kinh

            thế giới vì em sẽ dịu hiền

            biển đời phút chốc bỗng bình yên

            cánh chim tịch tịnh miền vô niệm

            vô chấp, em ngồi như Quan Âm

            ba nghìn thế giới quy về đây

vóc ốm em đi. Ngón cũng gầy

thấy trong Địa Tạng em và mẹ

Tam Bảo theo tôi: có dáng người

muông thú vì em ở với rừng

tôi vì em ở với thi ca

thấy nhau là một đâu còn ngã

thân chẳng riêng thì tâm nào riêng?

Phá chấp. Như Lai ở dưới trần

hiện thân Bồ Tát cứu nhân gian

cây oan khuất vẫn nghìn tay vẫy

tôi vẫn nhìn em là chân kinh

xuống tóc. Theo em khép cửa đời

vào thiền để chỉ thấy viền môi

yêu nhau ai bảo tâm không trụ?

quên hết. Nhìn nhau. Nhất quán rồi

vì em tôi biến thành sơn tự

mái đổ tường rêu. Hoa hổ ngươi

                        tình tôi là thảm xin em bước

rất khẽ mà nghe đất nhớ trời

                        nước mắt em trên chánh điện tình

                        nở hoa siêu độ hóa tâm kinh

                        đêm đêm tôi nhớ bàn tay cũ

                        và thấy trong kinh đủ bóng, hình

                        vì em tôi đã làm Sa Di

                        không đi nên ý vẫn quay về

                        bế quan tọa thị. Tôi và vách

em tụng kinh gì? Cho nghe đi           

                        hồn em Bồ Tát. Chuông kinh hãi

                        rung hoảng vì tôi? Hay cả em? 

Tinh thần của bài thơ làm liên tưởng đến tình yêu thánh hoá của Mật Nguyện kinh, Guhyasamaja Tantra. Tình yêu thăng hoa, một biến thái của từ bi. Đọc bài thơ này rồi, ai mà chẳng mong được làm người yêu, ai mà chẳng mong mình có thể yêu như thế. Tình yêu trở thành một niềm hạnh lạc, không còn xao xuyến trằn trọc vì mất còn, không còn lo âu vì trung thành phản bội, không còn cảnh được cũng khổ mà không được cũng khổ. 

Nhưng yêu được như vậy, và được yêu như vậy rồi thì có cần dặn dò người yêu “kiếp sau xin giữ lại đời cho nhau” nữa không?

Tùy Anh