Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 12/2003

Thư từ người xa xứ

Mất mùa “xám” trong nhà

Anh H mến!

Tôi thường nghe các chính sách kêu gọi, thu hút chất xám Việt kiều, với những điều kiện tốt nhất để các trí thực Việt kiều trở về đóng góp xây dựng đất nước. Nhưng chỉ có điều, trong khi chúng ta đang chờ một cú “hích” từ bên ngoài thì dường như lại bỏ rơi nguồn lực chất xám “quốc nội”, cái mà lâu nay vẫn gọi là “mất mùa trong nhà”(?).

Vâng, tôi đang nói đến những sinh viên, lưu học sinh, những nghiên cứu sinh Việt Nam ở nước ngoàị Có người đi học theo diện tự bỏ tiền túi, có người đi học theo diện học bổng của các tổ chức, trường học ở nước ngoài, có người đi học bằng tiền Nhà nước. Đáng buồn là trong số đó, có nhiều người “một đi không trở lại”, có nghĩa là không muốn trở về nước để nhận được đồng lương “ba cọc”. Với diện du học tự túc thì nghĩ đồng lương “ba cọc” hỏi bao giờ mới bù được chi phí ăn học họ đã bỏ ra (trung bình một năm ăn học khoảng trên dưới 100 triệu đồng). Còn diện đi theo học bổng của nhà nước, tôi đã được nghe tâm sự của nhiều người rằng họ không trở về chỉ vì không được xếp đúng chỗ, được trọng dụng hiệu quả bằng...”con em, cháu cha” và vì nhiều nguyên nhân khác liên quan đến cơ chế tuyển dụng lao đô.ng. Anh hãy đọc những dòng tâm sự của cậu sinh viên L.Q.H, sinh viên năm cuối của Đại học Massachusetts (Mỹ) trong cuộc thảo luận về “Tại sao những sinh viên du học không trở về nước” trên mạng VNExpress: “Nếu họ (sinh viên du học) về Việt Nam làm việc thì đồng lương chỉ mua chưa được 3 con gà hay 10 lon Coca-Cola mỗi ngàỵ Trong khi đó họ có thể mua gần 40 con gà hoặc 360 lon Coca-Cola mỗi ngày nếu họ làm việc tại Mỹ, hoặc ít hơn một chút tại một số nước khác. Thùng gạo trong nhà hết, cái bao tử đói thì bàn tay cầm viết hay ống nghiệm sẽ run”. Cách so sánh này có vẻ hơi quá quắt, bởi chỉ là chuyện nhiều hay ít chứ người có thực tài bây giờ có khi nào chịu...đói. Song thực tế cho thấy rằng, từ lâu ta đã có chính sách khuyến khích ưu đãi trí thức Việt kiều trở về, còn thì những sinh viên, nghiên cứu sinh du học (có thể tạm xem là nguồn chất xám “quốc nội”, không phải Việt kiều) vẫn chưa được xếp hạng trong những chính sách thu hút trí thức (?). “Mất mùa ”xám” trong nhà”- đó sẽ là một sự lãng phí ghê gớm nếu biết rằng đối với mỗi một nghiên cứu sinh du học theo diện học bổng của Nhà nước không những được Nhà nước cấp tiền ăn học, mà thậm chí cả tiền lương bổng khi họ đi học, rồi phải giữ “chỗ” (biên chế) cho họ trong thời gian họ đi “thu hoạch” tri thức ở trời Tây nữa...Tôi có một anh bạn được một viện nghiên cứu trong nước cử đi làm nghiên cứu sinh về ngành dân tộc học ở úc. Học bổng nhận được không nhiều nhặn gì, nên một tuần ngày hai buổi lên lớp, anh phải đi rửa xe ở các gara ôtô để kiếm thêm tiền ăn học. Nhưng chỉ vì một lần quên gửi báo cáo khoa học về mà viện nghiên cứu này đơn phương cắt hợp đồng lao động với anh. Đến nước này anh đành phải ngậm ngùi: “Có về nước thì họ cũng không dùng. Tôi thà làm anh rửa xe, kiếm 240 đô la úc mỗi tuần để trả tiền ăn học rồi tìm một công việc bên xứ người thôi”. ấy, chỉ vì sự lỏng lẻo của cơ chế “hậu du học”, mà nhiều người tài năng phải nói lời tạm biệt với quê hương đầy đau đau lòng như thế! Những ví dụ trên đây là đối với những người tài năng thực sự có tấm lòng với quê hương, chứ tôi biết vẫn có người đi học không đến nơi đến chốn đã tự vỗ ngực cho rằmg mình có một núi chất xám, một biển tri thức để ngày ngày toan tính, ca thán nọ kiạ.

Mất mùa “xám” trong nhà và tài năng thật- giả nhiều khi cũng khó phân lắm bởi chưa có một cơ chế khuyến khích cho “hậu du học” rạch ròi!
T.M.T (California)